مدتی قبل گروه استارتاپ های ایران گفتگویی رو در رو با هومن دمیرچی بنیان گذار تاکسی یاب را ترتیب داده بود و شاید اولین برخورد با یکی از به اصطلاح راکت اینترنتی ها محسوب می شد ، هر چند در این جلسه دمیرچی بارها هرگونه ارتباط مستقیم با راکت اینترنت را رد کرد .

هومن دمیرچی دوران کارشناسی را در خارج از کشور تحصیل کرده همان جا که اولین شکست در اولین استارتاپ خودش را تجربه میکند و با این یده که روزی کسب و کار خودش را داشته باشد ۴ – ۵ سالی را برای کسب تجربه در شرکت های مختلف مشغول به کار می شود .

تاکسی یاب از کجا شروع شد ؟

موضوع حمل و نقل شهری در دنیا بسیار داغ شده بود و توجه من را جلب کرد به خصوص اینکه در ایران چنین چیزی وجود نداشت ، حدودا دو ماه روی این مدل تحقیق کردیم و خروجی آن اینقدر جذاب بود که توانستیم شرکت ام تی ان (MTN) را برای سرمایه گذاری روی آن توجیه کنیم . به ایران آمدم و کار شروع شد .

آیا تاکسی یاب همان ایزی تاکسی است ؟

سرمایه گذاری خطر پذیر ، تجربیات ، ارتباطات ، تیم و … به شما می دهد در واقع آنها فقط پول نمی دهند ، و ما هم از این موضوع مستثنی نیستیم ،

ام تی ان در خاورمیانه و در آفریقا سرمایه گذاری بسیاری در حوزه دیجیتال کرده است ، ایزی تاکسی با سرمایه گذاری ام تی ان در شهر های آفریقا و خاورمیانه کار میکند و وقتی این تجربه را دارد ما حتما از آن استفاده می کنیم ، لزومی ندارد استارت آپ همه چیز را از صفر تا صد امتحان کند و تازه بفهمد جایی را اشتباه رفته و ما به علت اینکه سرمایه گذار مشترکی داشتیم از این تجربیات استفاده کردیم .

آیا این ایده را کسی به شما پیشنهاد کرد ؟

اینکه به ما گفته شده است یا نه ، خیر

اگر منظورتان این است که طرح را به ما داده اند که آنرا اجرا کنیم ، اینگونه نبوده ، و من این کار را درست نمی دانم ، طرح و کاری را که خود آدم به آن باور ندارد را اصلا نمی تواند و نباید انجام دهد ، بنابر این ایده و فکر و استارتش از علاقه شروع شده و بعد از آن حمایت  ام تی ان جذب شد که همراه آن تجربیات هم آمد .

رابطه شما با راکت اینترنت چیست ؟

هیچ رابطه رسمی با راکت اینترنت نداریم  به صورت رسمی سرمایه گذاری که با آن کار می کنیم ام تی ان آفریقای جنوبی است و اینکه آنها پشت صحنه با چه کسی کار می کند من خیلی در جریان نیستم .

ام تی ان سرمایه گذار ایزی تاکسی است ، از آن طرف ایزی تاکسی به راکت اینترنت وصل می شود اما ما به صورت مستقیم هیچ رابطه ای با راکت اینترنت تداریم و همه سهام ما وصل می شود به ام تی ان ،

رابطه شما با بامیلو و موزاندو چیست ؟

بامیلو و مزاندو هم سرمایه گذاراشان ام تی ان است ، همین .

شما به صورت مستقیم رفتید سراغ ام تی ان ؟ آیا هر استارتاپی می تواند برود سراغ آنها ؟

موقعیت مکانی هم مهم است ، با شرایط فعلی دسترسی به سرمایه گذاران خارجی برای استارت آپ های ایرانی محدود میسر نیست و این یکی از چالش هایی فعلی که رشد استارتاپ ها است .

دانشگاه ما درصد کارآفرینانی که پرورش می دهد قابل توجه است و رفت و آمد سرمایه گذاران زیاد است و به دلیل موقعیت جغرافیایی ما توانستیم با عنوان دانشگاهی سراغ ام تی ان برویم که راه برای ما خیلی آسان تر بود .

تاکسی یاب

شما در تاکسی یاب چه چالش ها و مشکلاتی روبرو هستید ؟

بزرگترین چالش ما این است که کار جدید است و در ایران تا به حال کسی این کار را نکرده است و وقتی کار جدید است مقاومت در برابر آن زیاد است و بعضا ممکن است افراد منافع خودشان را در خطر ببینند و مقاومت کنند ،

مشکلی که در حال حاضر داریم مقاومت هایی است که از سوی آژانس ها ، رانندگان و اتحادیه های اتومبیل کرایه وجود دارد ، همه اینها مقاومت هایی دارند که به این سیستم اضافه بشوند و یا با آن همکاری کنند ،

ما نیامده ایم بازار را از دست کسی خارج کنیم و یا در دست کس دیگری بگذاریم ، آمده ایم کل این کیک را بزرگتر کنیم و امیدواریم با شفاف سازی این مورد مشکل را حل کنیم .

تمام افرادی که با ما کار میکنند درآمدشان بعد از همکاری با ما بیشتر شده که شاید یک دلیل آن ایتست که تمام سفرهایی که عموما به راننده های شخصی و دربستی می رفته است الان به سمت کسانی که مجوز فعالیت دارند سریز شده است و هرچه ما جلوتر می رویم رویکرد آنها مثبت تر شده است .

چالش دیگر ما اینست که بیزنس مدل ما یک مارکت پلیس (Marketplace) که در یک سمت تامین کنندگان و در سمت دیگر مشتریان وجود دارند است . و  در اصطلاح پلتفرمی است که وسط قرار میگیرد و کار را بین این دو گروه مدیریت می کند . مدلی است که جدیدا خیلی محبوب شده است مثل اوبر ، اینستا کارت ، پست میت و … که سودهای عجیب و غریبی و میلیاردی بداشته اند .

در این مدل همیشه مسئله مرغ و تخم مرغ مطرح است یعنی اینکه آیا باید اول سراغ تامین کننده برویم و بعد برویم سراغ بازاریابی و یا اول مشتری را جذب کنیم و بعد تامین کننده را اضافه کنیم .

وقتی مشتری بیاید و شما تامین کننده نداشته باشید عملا نمی توانید سرویسی ارائه کنید و وقتی مشتری ندارید و تامین کننده اضافه می کنید و به آنها سفارشی ندهید دلسرد می شوند ، این مسئله دلسرد شدن درجه دارد یعنی آن تامین کننده چقدر طول می کشد تا دلسرد بشود و از دست شما برود برای کسب و کارهای مختلف و صنعت های گوناگون ثابت زمانی دارد ، برای یک فروشگاه آنلاین ثابت زمانی بالایی دارد شاید تا ۳ الی ۴ ماه اگر به تامین کننده سفارش ندهید می توانید بگویید هنوز هست چون اگر از شما هم سفارشی نگیرد دارد کار خودش را ادامه می دهد و مشکلی نیست و اگر از سیستم من هم سفارش بگیرد خوشحال تر می شود ، اما در کار ما کمی فرق می کند اگر راننده های ما چند روز بگذرد و سفارشی به آنها ندهیم ما را ترک می کنند مثلا گوشی را خاموش میکنند و یا خط خود را شارژ نمی کنند و برای ما خیلی مهم است که این تعادل را حفظ کنیم .

مرغ و تخم مرغ برای ما خیلی جدی است ، چالش و مسئله هروز ما است که چطور میزان عرضه و تقاضا را متعادل کنیم که تقاضا از حدی بیشتر نشود که مشتریان ناراحت بشوند و از حدی هم کمتر نشود که تامین کنندگان ما را ترک کنند و بروند .

از طرف دیگر عزضه باید در کل شهر پخش باشد ، اینکه شما در کدام منظقه راننده بیشتری دارید و در کدام منطقه سفارش بیشتر ، این ها همه هزینه عملیاتی بسیاری ایجاد می کند و باعث شده است ما سرمایه گذاری زیادی برای نگه داشتن راننده ها و تشویق به استفاده از سرویس بکنیم .

راجع به بازار جهانی نظر شما چیست ؟ آیا روزی می خواهید با اوبر یا رقبای منطقه ای مثل ایزی تاکسی رقابت کنید ؟

ما به بازارهای جهانی فکر نمی کنیم ، اگر سرمایه گذار ما تصمیم به ورود به بازارهای جهانی داشته باشد هستند کشورهایی که دسترسی های بهتر و تجربه بهتری در این زمینه دارند .

از اعداد و ارقم بگویید ؟ تعداد کاربران ؟ تعداد سفر ؟

من هم دوست دارم اعداد و ارقام را به اشتراک بگذارم اما متاسفانه خیلی از آنها را نمی توانم بگویم .

چیزی که می توانم بگویم میزان رشد است ، رشدی که ما در ماه دسامبر نسبت به نوامبر داشتیم حدود ۳۰۰ درصد بوده است.

در میزان سفر های شهری و در رشد ناوگان هم هر ماه ۳۰ درصد رشد داشته ایم و تراکنش ها از بسیاری از تاکسیرانی ها از لحاظ اندازه و سفارش بزرگتر است .

چند نفر هستید ؟

۴۰ نفر

در مورد شرکت رماک بگویید ؟

واقعا چیزی به عنوان رماک که ونچری را کنترل می کند وجود ندارد .

اگر شرکت هایی هستند که با هم خواهر خوانده هستند به خاطر این است که ام تی ان تصمیم گرفته است در ایران سرمایه گذاری کند ، وقتی کسی مثل ام تی ان وارد ایران می شود به تاکسی یاب محدود نمی شود و به یک فروشگاه اینترنتی بزرگ و … هم می رسد و علت اینکه همه اینها گرد هم آمده اند اینست که سرمایه گذار آنها مشترک است و به همین علت ما چیزی به عنوان رماک نداریم که بخواهد برای اینها سیاست و قانون تعریف بکند یا اینها را کنار هم نگه دارد .

ما یکدیگر را شاید واقعا یک ماه یکبار هم نبینیم ، به خاطر اینکه واقعا سینرژی با هم نداریم و نقطه ای وجود ندارد که بخواهد ما را کنار هم نگه دارد .

شما برنامه خاصی برای گزینش راننده ها دارید ؟

از روز اولی که شروع به تجهیز ناوگان کردیم می دانستیم که دو ارزش می آفرینیم یکی کیفیت خدمات و دیگری قیمت پایین ،

مدل کسب و کاری که ما در ایران داریم بر این اساس است که تهران یک کلانشهر است و ترافیک آن بسیار زیاد است ، ماشین بیشتر از نیاز وجود دارد به همین دلیل خیلی از ظرفیت ماشین ها استفاده نمی شود و راننده ها برای تامین آن ظرفیت خالی که مسافر ندارند باید زمان زیادی صرف کنند که در این مواقع حاضرند با قیمت کمتری هم کار کنند ، در حالت عادی در مسیر برگشتی که مسافر ندارند حاضر اند عدد کمتری بگیرند و مسافر را جابجا کنند .

بنابراین به دلیل اینکه ما از این ظرفیت استفاده نشده استفاده می کنیم قیمت پایین تر ارائه میکنیم ،

معتقدیم این کافی نیست که فقط قیمت پایین تر باشد چون ممکن است روزی رقیبی بیاید و همین قیمت را او با همین روش بتواند قیمت بدهد بنابر تصمیم گرفتیم از روز اول مطمئن شویم کیفیت سرویسی که ارائه می کنیم هم کاملا متفاوت است .

آیا برنامه ای دارید که آدم های معمولی هم بتوانند به سیستم شما بیایند یا فقط می خواهید با آژانس ها کار کنید ؟

خیر هیج برنامه نداریم و فعلا فقط با کسانی که مجوز حمل و نقل شهری دارند مثل آژانس ها و تاکسی رانی ها کار می کنیم .

در آینده در ناوگان هم سرمایه گذاری خواهید کرد ؟

خیر چون سرمایه گذار ما در حوزه آی تی فعالیت می کند و در حوزه حمل و نقل کار نخواهد کرد .

کیفیت در کار شما به چه معنی است ؟

سفر دو بعد دارد ، یکی اینکه چقدر آن محیطی که در آن هستید از ماشین و راننده و … مناسب ، تمیز و خوب است و تجربه خوش آیندی در اختیار شما می گذارد و بعد دوم سرعت دسترسی است اینکه چقدر طول می کشد تا ماشین به شما برسد ، این سرعت بسته به اندازه ناوگان دارد و ما تلاش می کنیم این زمان کم بشود و هدف ما این است که حداکثر زمان رسیدن ماشین به یک دقیقه برسد .

از روز اول تجهیز ناوگان فرآیند های بسیار جامع آموزش را داشتیم ، هر راننده حداقل ۳ بار در مجموعه ما آموزش می بینند و از آنها آزمون میگیریم و علاوه بر آن یک سری بازرسی ها به صورت تصادفی داریم که سفارش سفر انجام میدهند و ارزیابی می کنند که آن راننده آیا آن استاندارد ها را دارد یا نه و سعی میکنیم این کیفیت را در سطح مطلوبی حفظ کنیم .

سیستم جذب راننده چطور است ؟

ما فقط با کسانی که مجوز حمل و نقل درون شهری دارند کار میکنیم و ما خودمان به صورت مستقیم اقدام به جذب راننده نمی کنیم و اصلا نمی خواهیم وارد آن فضا بشویم . مدل ما به گونه ای است که می خواهی از ظرفیت های موجود استفاده کنیم .

از زمان شروع چقدر وقت گذاشتید ؟

۴ ماه زمان مطالعاتی صرف شد و تا الان حدود ۷ ماه گذشته است .

تاکسی یاب

آیا نرم فزاری شما یک کپی از ایزی تاکسی بوده است ؟

ما سورس نرم افزار را از ایزی تاکسی گرفتیم و اینجا آن را بومی کردیم ، ولی نسخه جدید نرم افزار که به زودی خواهد آمد از ابتدا همینجا طراحی و تولید شده است و توسط همان تیمی که نرم افزار قبلی را بومی کرده بود نوشته شده است .

چرا چنین نیازی پیدا کردید که دوباره از اول نرم افزاری را طراحی کنید ؟

به خاطر اینکه خیلی تغییرات بود که اگر می خواستیم روی نرم افزار قبلی ایجاد کنیم زمان بیشتری از ما میبرد تا اینکه بخواهیم از اول آن را بنویسیم ،

برای مثال شرایط پرداخت ، در اینجا پرداخت با کارت اعتباری مانند ویزا و … وجود ندارد و ما پرداخت هایی نظیر یو اس اس دی (ussd) داریم و این موضوع کل ساختار نرم افزار قبلی را بهم میزد . از طرف دیگر نرم افزار ایزی تاکسی طراحی نشده تا سرویس های مختلفی بدهد و فقط تاکسی است ولی ما نمی خواهیم فقط تاکسی ارائه کنیم و به زودی مشاهده خواهید کرد که ما وارد سرویس های جدید خواهیم شد و حوزه کاری ما در حوزه حمل و نقل گسترش خواهد یافت و نرم افزار ما باید این قابلیت ها را داشته باشد .

از چه زمانی به این فکر افتادید که نرم افزار جدید را باید ایجاد بکنید و چقدر زمان برد ؟

نرم افزار جدید را از همان روز اول هم می خواستیم اجرا کنیم ولی چون زمان برای ما خیلی مهم بود و نمی خواستیم کار را به تعویق بیاندازیم صرفا به عنوان یک راهکار کوتاه مدت از آن نرم افزار استفاده کردیم

من معتقد هستم که در کاری که ما می کنیم سرویس خیلی مهم تر از اپلیکیشن است ، در قدم اول مهم است که شما ماشین خوبی گیرتان می آید و بعد اگر اپلیکیشن هم تروتمیز بود خوب است.

به محضی که آن اپلیکشین را بومی کردیم و قابل ارائه در بازار شد ، شروع به طراحی نرم افزار خودمان کردیم و تا الان حدود یک ماه و نیم صرف شد برای این نرم افزار البته همه این زمان دولوپمنت نیست .

چند نفر روی این نرم افطار کار میکنند ؟

یک تیم ۵ – ۶ نفره توسعه دهنده روی آن کار میکنند .

از چه روش های بازاریابی بیشتر نتیجه گرفته اید ؟

هنوز نمی توانم به صورت دقیق به شما بگویم ، اما ما نسبت به خیلی از کسب و کار های دیگر مشتریانمان کمتر در فضای آنلاین هستند و مشتری های ما نوعا خیلی وقت ندارند در فضای مجازی باشند ، نیاز است تا ما آنها را در فضای آفلاین مخاطب قرار دهیم و به خصوص جاهایی که به تاکسی نیاز دارند ، شما خریدتان را می توانید به عقب بیاندازید و مثلا بنری ببنید و بگوید فردا خرید خواهم کرد، اما وقتی تاکسی می خواهید همان موقع باید به دست شما برسد بنابر این لازم است تا ما مشتری را در همانجا که میخواهد لمس کنیم .

تا کنون فضای آفلاین بیشتر به ما جواب داده تا فضای آنلاین ، منظورم جاهایی است که مشتریان تاکسی می خواهند برای مثال رستوران یا کافی شاپ که حضور ما در اینجاها خیلی موثر تر بوده .

روش های سفارش چگونه است فقط به صورت آنلاین است ؟

بله فقط آنلاین ، چون تمام مدل کسب و کار ما این است که درخواست ها به صورت آنلاین انجام شود و به محضی که مثلا تلفن را وارد سیستم کنیم نیاز به یک مرکز تماسی خواهیم داشت که هزینه های آن برای ما مقرون به صرفه نخواهد بود پس تنها کانال سفارش ما نرم افزار موبایل و آنلاین است و کسی که در یک رستوران می خواهد از سرویس ما استفاده کند با توجه به گسترش ۳جی سفارش می دهد و یا بعضا به صورت انتخاب شده ما سعی کردیم شبکه وای فای بگذاریم در این مکان ها قرار دهیم .

نحوه محاسبه کرایه و سود شما چگونه است ؟

نحوه محاسبه کرایه در حال حاضر به این صورت بوده که ما بر اساس اطلاعاتی که جمع آوری کردیم و ماتریس هایی که داشتیم ، محله و نقطه مبدا و مقصد ، ساعت ترافیک و … محاسبه شده است البته با تلاش بر اینکه این قیمت متفاوت از قیمتی که آژانس ها و تاکسی رانی ها می دهند نباشد.

در همین مدت با توجه به اطلاعاتی که تا به امروز جمع آوری شده است توانستیم به یک فرمولی برسیم که مسافت ، ترافیک و ضریب دسترسی محله ها و … و ساعت سفر قیمت را مشخص میکنیم ، این توافق بین ما و کسانی که با ما کار میکنند انجام شده است .

ما روی هر سفر کمسیون می گیریم مثل همه جای دنیا ، اما سهم بیشتر را راننده دارد .

شما پرداختی به آزانس دارید ؟

خیر ما پول را از آزانس ها میگیریم .

این که پول را مشتری به راننده می دهد چطور باید بعدا از راننده آنرا گرفت ؟

در حال حاضر پرداخت به صورت نقدی است و کار مشکل است ، اینکه مشتری پول را به راننده بدهد و بعدا شما اینها را جمع آوری کنید سخت است و هزینه را بالا می برد .

اما با سیستم جدید ما مشتری را تشویق می کنیم به صورت آنلاین انجام بدهند از کارت خودش و با اینترنت و یا یو اس اس دی

آیا مجوزی برای اینکار وجود دارد و شما اخذ کرده اید ؟

این کار خیلی جدید است و هنوز هم خیلی مشخص نیست که مجوز میخواهد یا نه و یا از کجا می خواهد ، کل افرادی که در فضای مجازی فعالیت می کننند طبق قانون و ماده ۸۹ نظام ضنفی باید مجوز بگیرند اما هنوز آیین نامه اجرایی آن هم کامل نشده است .

ما تا کنون مشکل خاصی نداشته ایم .

و آیا برنامه ای برای ارائه وبسرویس دارید ؟

فعلا برنامه ای برای وبسرویس نداریم ولی به آن فکر میکنیم و بستگی به آینده دارد .

شما اخیرا کمپینی به نام ۶ یاب در توییتر داشته اید ، آیا این کمپن موفقی بوده است ؟

یه نظر من کمپین موفقی بود و من خودم راضی بودم  ، البته موفقیت را در این نوع کمپین ها نمی شود به اینکه چقدر تبدیل می شود به عدد و رقم و یا چقدر مسافر برای شما می آورد تعبیر کرد ، این نوع کمپین ها بیشتر با هدف برند سازی و آگاهی مردم از وجود چنین سرویسی اجرا می شود.

این اولین کمپین ما بود و دوست داشتیم مواجهه با فعالان حوزه آی تی به یک روش نوآورانه باشد و دوست نداشتیم فقط روش های معمول مثل بنر و …  این کار انجام شود .

چه پیشنهادی برای کسانی که می خواهند استارتاپی را شروع کنند دارید ؟

مهمترین مورد اینکه در انتخاب تیم خیلی خیلی دقت کنید .

من خیلی خوش شانس بودم که وقتی ایده پخته شد تیم خیلی خوبی جمع شد اما اگر بخواهم از اول شروع کنم قبل از هر چیز اول می گردم دنبال هم بنیان گذارهای خوب و تیم و بعد میروم سراغ ایده ، تیم مهمترین پارامتر است برای شروع یک استارتاپ است .

دوم اینکه باید حداقل ۶ – ۷ ماه با زندگی شخصی خودشان خداحافظی کنند ، چون بسیار جان کاه است و انرژی می برد و کارهای مختلفی را باید خودشان انجام بدهند من خودم روزهای اول به بازاریابی و یا جابجایی وسایل و … می پرداختم که هر کارآفرینی باید این کارها را بکند .

مورد دیگر هم اینکه کاری کنند که واقعا دوست دارند ، عاشق آن هسند و به آن علاقه دارند ، صرف اینکه ما یک مدل کسب و کاری را اجرا کنیم که پول ساز باشد کافی نیست و اگر کاری که داریم میکنیم برایمان جذاب نباشد شما حتما خسته می شویم ، به نظر من همه استارتاپ های موفق پشت کار خوبی داشته اند .

تاکسی یابی که اسنپ شد

چند روز پیش دامنه تاکسی یاب به یک آدرس جدید با نام snapp.ir منتقل شد تا اینکه ساعاتی پیش در توییتر خود اعلام کرد : ” تاکسی‌یاب را از این پس با نام “اسنپ” بشناسید ” ،

هرچند هنوز هم نام و لوگوی تاکسی یاب بروی سایت اسنپ وجود دارد اما در توضیحی کوتاه در سایت آمده : “تاکسی یاب در روند توسعه قصد دارد سرویس های جدیدی مانند سرویس های لوکس ، سرویسهای ویژه و پیک را به خدمات خود اضافه کرده و به این ترتیب شکل تازه ای از خدمات مدرن را در سیستم حمل و نقل شهری بوجود بیاورد . به همین علت با هدف ارائه تسهیلات بیشتر به مسافر و گسترش و تحصصی نمودن این اسهیلات از این پس تاکسی یاب تحت نام اسنپ به فعالیت خود ادامه خواهد داد”

پی نوشت

اهمیت حضور راکت اینترنت در درجه اول نحوه ورود سرمایه و پول آنها به بازار استارت آپ های ایران است و در درجه دوم مدل کاری که آنها دنیال می کنند .

راکت اینترنت به صورت خاص به دلیل تحریم ها حضور خود را در ایران انکار میکند و توجیهات مختلفی برای این موضوع ارائه میکند هرچند گویا در این کار زیاد هم خوب نیستند .

تجربه جهانی نشان داده آنها در همه کشورها نتواسته اند مدل های خود را کپی کنند و همانطور که حمید محمدی گفت آنها هم مشکلات خود را خواهند داشت .

فکر میکنم سرویس تاکسی و خصوصا پیک اگر به صورت وبسرویس ارائه شود با استقبال خوب تجارت الکترونیک مواجه خواهد شد.